“Cần sớm có Luật Cơ khí nhằm thúc đẩy phát triển và bảo vệ thị trường cơ khí Việt Nam…”

“Cần sớm có Luật Cơ khí nhằm thúc đẩy phát triển và bảo vệ thị trường cơ khí Việt Nam…”

… Đó là một trong những nội dung ý kiến kiến nghị của thành viên VAMI được Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) nêu lên trong phiên họp Hội nghị toàn thể doanh nghiệp Hiệp hội lần thứ 1 năm 2022 được tổ chức ngày 22 tháng 4 vừa qua tại Hà Nội để thảo luận...

Ông Đào Phan Long, Chủ tịch VAMI phát biểu tại Hội nghị

Để bạn đọc có thể hình dung Hội nghị toàn thể VAMI ngày 22-4-2022 họp tại Hà Nội, Tạp chí DNCK & ĐS tóm tắt tinh thần phát biểu của một số thành viên để Thường trực tổng hợp báo cáo Thủ tướng sắp tới.  

Thị trường cơ khí lớn nhưng các doanh nghiệp cơ khí nội vẫn khó sống

 “Tạo thị trường công ăn việc làm cho ngành cơ khí trong nước, nhu cầu về cơ khí là lớn nhưng chúng ta cần chính sách kích thích sản xuất cơ khí, đến nay chưa có Nghị quyết của Chính phủ cho riêng ngành cơ khí” ông Lê Văn Tuấn TGĐ Lilama, Phó Chủ tịch VAM đã phát biểu.

Ông Lê Văn Tuấn TGĐ Lilama, Phó Chủ tịch VAM phát biểu tại Hội nghị.

Có Chính sách tốt của Chính phủ, Doanh nghiệp cơ khí VN sẽ có điều kiện thuận lợi để cho ra được những sản phẩm chất lượng tốt hơn, dịch vụ tốt hơn đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực. Ông Tuấn đề nghị thuế đất cho cơ khí phải giảm hơn so với các lĩnh vực khác. Đối với việc thuế thu nhập doanh nghiệp, ông lý giải như sau. “Thuế thu nhập doanh nghiệp cơ khí phải được giảm nếu doanh nghiệp đó có hàng xuất khẩu, doanh thu cho hàng xuất khẩu được giảm thuế, như vậy là Nhà nước đã hỗ trợ trực tiếp cho DN để phục hồi và phát triển sản xuất, tăng cường xuất khẩu”. Theo ông Tuấn, “tất cả các DN cơ khí đều phải liệt kê các danh mục cơ khí, cái gì không làm được đạt chất lượng, giá hợp lý mới phải nhập. Cái gì trong nước làm được thì không được nhập. Không làm được việc này là rất khó tạo thị trường, công ăn việc làm cho ngành cơ khí trong nước. Danh sách những mặt hàng trang thiết bị công nghiệp cơ khí phải sản xuất trong nước sẽ do các Hiệp hội đề xuất trình cơ quan có thẩm quyền để Tổng cục Hải quan giám sát. Việc này các nước phát triển đều có luật làm rõ ràng, không để các nhà đầu tư tự ý được, doanh nghiệp nước ngoài đa phần là tư nhân họ xuất khẩu, nhập khẩu được tự do nhưng phải theo quy định và quản lý của Nhà nước… Nhìn qua bài học nhập khẩu nông sản để sản xuất thức ăn gia súc, Việt Nam xuất khẩu gạo nhưng lại nhập ngô, đỗ tương nhiều hơn xuất khẩu gạo, một đất nước nông nghiệp mà nhập nhiều hơn xuất, trong khi đồng bào miền Bắc có thể sản xuất thực phẩm thức ăn cho gia súc nhưng ai là người điều hành, giúp cho nông dân làm việc này. Nhu cầu có nhưng kích thích sản xuất không có chính sách, nông dân rất khổ.

Có thể nói tình trạng trên của sản xuất thức ăn gia súc cũng giống với ngành cơ khí hiện nay, mặc dù việc xuất khẩu ngành cơ khí có tăng tuy nhiên tình trạng nhập siêu vẫn còn lớn. Chúng ta không thể quên thời điểm cách đây 7 năm, tuy giá trị nhập khẩu ngành cơ khí năm 2014 là 26,53 tỷ USD nhưng giá trị xuất khẩu chỉ đạt 15,23 tỷ USD. Hiện xuất khẩu sản phẩm cơ khí tiến triển có tốt hơn nhưng chủ yếu vẫn của FDI còn cơ khí nội vẫn thấp, cần nỗ lực hơn nữa trong sản xuất kinh doanh để từng bước giảm nhập siêu.

 Vai trò của Chính phủ trong điều hành phát triển công nghiệp cơ khí nội địa?

 Thị trường cơ khí trong những năm tới vẫn rất lớn: trong nhiều lĩnh vực công trình trọng điểm quốc gia, cầu cảng, đường sắt, các công trình năng lượng, đóng tàu, nông nghiệp… Ông Nguyễn Chỉ Sáng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VAMI tự tin khẳng định. Ông Sáng cho biết, với thị trường cơ khí nếu chúng ta sớm triển khai và có chiến lược phát triển cụ thể cho từng ngành để chuẩn bị cho việc đón nhận các dự án lớn, cơ khí sẽ rất nhiều việc.

Ông Nguyễn Chỉ Sáng, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký VAMI phát biểu tại Hội nghị.

Ông Sáng lấy ví dụ chỉ riêng mảng Điện gió 2045 là 70.000 MW, công suất lắp đặt đã gần 70 tỷ đô dành cho cơ khí. Nếu chúng ta xây dựng được lộ trình để các DN vừa có thể nâng cao trình độ, dần nắm bắt công nghệ thì có thể chiếm lĩnh được 10-20% giá trị này rồi.  Vấn đề chúng ta chưa có quy hoạch tổng thể, chưa sản xuất được thép.

Tiền có, năng lực có, nhưng các doanh nghiệp cơ khí sẽ không vào được nếu nước ta chưa có chiến lược tổng thể về tổ chức sản xuất cơ khí. Đơn cử như Điện gió cứ duyệt, cứ đầu tư… nhưng không liên kết với ngành cơ khí, lại không có sự liên kết giữa các DN cơ khí trong nước nên càng khó. Vậy cần có sự liên kết của doanh nghiệp và có chiến lược của Chính phủ. Kiến nghị của Hiệp hội sẽ xin Chính phủ cho các DN cơ khí có được cơ chế đấu thầu trong nước.

Cũng cùng quan điểm lạc quan khi nhìn về thị trường cơ khí, Ông Nguyễn Quang Hiếu, Tổng Giám đốc Pvshipyard, Công ty CP đóng giàn khoan Vũng Tàu phát biểu, hiện đang có 2 loại điện gió: Điện gió trên bờ, gần bờ và điện gió ngoài khơi. Điện gió ngoài khơi đang phát triển mạnh, cơ khí cũng theo đó sẽ có rất nhiều việc. Vậy ngành cơ khí có thể làm được gì? Đó là sản xuất cánh, cột gió, hệ thống power, hệ thống chân đế cả dự án trong và ngoài biển.

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Tổng Giám đốc Pvshipyard phát biểu tại Hội nghị.

Ông Hiếu dẫn chứng Điện gió ngoài khơi, nếu làm 1 dự án 1G thôi, thì khối lượng lên đến vài trăm ngàn tấn thiết bị dành cho ngành cơ khí. VN làm được hết, ví dụ như điện gió Hải Long 1, Hải Long 2. Riênh hệ thống chân đế, 1 dự án điện gió khoài khơi ít nhất cần 35-40 cột và mỗi cột là 120.000 tấn. Đây là thị trường của 500 nghìn tấn thiết bị cơ khí sẽ là thị trường lớn trong vòng 5 năm tới.  Chúng ta đang được các đối tác Mỹ, Đan Mạch, Na Uy, các nước từ châu Âu lựa chọn thay vì TQ đó là lợi thế chúng ta cần nắm bắt. Việt Nam và Hàn Quốc đang là 2 sự lựa chọn. Hàn Quốc chủ động hơn vì có thép tấm nhưng điện gió tại thị trường VN lại có tiềm năng lớn hơn về khả năng, vị trí Cảng vùng sâu, gần biển, do đó các nước đang lựa chọn Việt Nam và Hàn Quốc là nơi để làm Hub, nơi vừa sản xuất, chế tạo vừa làm nơi trung chuyển sang các thị trường khác. Điều mà ông Hiếu băn khoăn đó là: Thứ nhất doanh nghiệp cơ khí của ta còn nhỏ, thứ 2 là thiếu sự hợp tác, phát triển mà thiên về làm ăn tự phát, manh mún.

Còn theo Ông Đỗ Minh Tâm, TGĐ, Công ty TNHH Cơ khí và Công nghiệp hỗ trợ của Tập đoàn Thaco - Trường Hải nêu rõ hiện đang có sự dịch chuyển cung ứng sản xuất gia công cơ khí từ các nước về các nước Asean trong đó có Việt Nam. Thaco đang tái cấu trúc tất cả các hoạt động cơ khí và công nghiệp hỗ trợ. Thaco thành lập riêng một Tổng công ty cơ khí và công nghiệp hỗ trợ bao gồm có 17 đơn vị thành viên. Thaco xây dựng 1 Tổ hợp cơ khí và 15 nhà máy sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô với chiến lược tiếp tục đầu tư mở rộng các hoạt động sản xuất cơ khí.

Ông Đỗ Minh Tâm, TGĐ, Công ty TNHH Cơ khí và Công nghiệp hỗ trợ của Tập đoàn Thaco - Trường Hải phát biểu tại Hội nghị.

Chiến lược giai đoạn 2022-2025 của Thaco sẽ đầu tư 15 nhà máy và tiếp tục mở rộng 2 khu vực phía Bắc và phía Nam. Phía Bắc tập trung làm nhà máy công nghiệp hỗ trợ cung cấp các trang thiết bị linh kiện, phụ kiện ô tô và xe máy. Cuối 2022, Thaco sẽ có nhà máy đầu tiên. Phía Nam, Thaco đã làm việc với Bình Dương đề xuất 3 khu Công nghiệp và mỗi khu công nghiệp 100ha…. Tổng dự án sẽ khoảng 400ha.

Đây sẽ là 1 Trung tâm Gia công Cơ khí bao gồm gia công tấm, gia công cắt, áp lực, gia công cơ khí chính xác, hàn, sơn xi mạ, nhiệt luyện… Bên cạnh đó, Thaco kêu gọi các doanh nghiệp phối hợp để hình thành các liên doanh liên kết. Các doanh nghiệp có thể đến đó thuê hạ tầng, Thaco đầu tư nhà xưởng, các đối tác chỉ làm cung đoạn cuối. Về các hệ thống phụ trợ, Thaco cũng sẽ cung cấp từ dây điện, cắt gọt nhằm rút ngắn tiến độ và chi phí đầu tư tối đa,… cho các doanh nghiệp liên kết hợp tác. Việc Thaco đầu tư nhà xưởng máy mọc, thiết bị mà các DN đang cần để gắn kết hình thành một chuỗi sản xuất cơ khí. Tại Chu Lai căn bản đã hình thành một chuỗi gia công cơ khí, Thaco đã đầu tư 1 máy cắt laser dài 12-15m trị giá 30 tỷ của Panasonic. Trong năm 2022, Thaco dự kiến đầu tư 2000 tỷ trang thiết bị. Hệ thống máy móc hiện đại Thaco đáp ứng nhu cầu của đối tác quốc tế… Ngoài ra, tại Bình dương mỗi năm Thaco sẽ đầu tư 3000-4000 tỷ/năm để xây dựng và hoàn thiện hạ tầng. Để làm điều đó cần hỗ trợ, chia sẻ thông tin và tìm kiếm đối tác. Chúng tôi cần sự kết nối các doanh nghiệp.

Ông Tâm cũng chia sẻ khó khăn có nhưng đây vẫn là cơ hội lớn cho ngành cơ khí. Thaco đã xuất khẩu được 270 triệu USD sang các thị trường Canada, Mỹ, Úc, Hàn Quốc và Mexico. Vấn đề là các DN phải có thông tin, hỗ trợ liên kết và đi theo cùng một hướng, cùng phát triển.

Tăng cường kết nối, nâng cao nội lực, năng lực cạnh tranh, tham gia chuỗi

Các DN cơ khí ngồi với nhau thì dễ. Nhưng các DN vẫn còn mong muốn VAMI sẽ tạo ra nhiều không gian hơn để DN cơ khí có nhiều dịp tiếp xúc với những tập đoàn lớn của VN.

“Hiện chúng tôi đang thấy chính các tập đoàn, doanh nghiệp lớn này đòi hỏi DN chúng tôi những tiêu chuẩn châu Âu, hay kinh nghiệm làm trước đó 5 năm như vậy sẽ rất khó bởi chúng tôi nhận chuyển giao công nghệ”. Ông Phan Văn Giang - Chủ tịch Công Ty CP Thiết bị Điện Cẩm Phả chia sẻ. Cơ khí cần kết nối và phải có những quy định sao cho các doanh nghiệp trong khối có thể cùng tham gia dự án. Ông Giang bày tỏ mong muốn VAMI theo và hỗ trợ doanh nghiệp đến cùng trong việc kết nối. Nếu các Tập đoàn nào không ủng hộ cho doanh nghiệp, Hiệp hội có thể báo cáo với Chính phủ.

Ông Nguyễn Văn Giang, Chủ tịch Công Ty CP Thiết bị Điện Cẩm Phả phát biểu tại Hội nghị.

Để giúp các doanh nghiệp cơ khí bớt lo lắng về việc đảm bảo nguồn nguyên vật liệu, chủ động về nguồn thép đầu vào cho các dự án, Ông Lê Phụng Thắng, TGĐ Citicom, Ủy viên Hội đồng Hiệp hội có ý kiến Cung cấp sắt thép ngành cơ khí gặp phải vấn đề biến động về giá, nhiệm vụ của chúng tôi giúp doanh nghiệp kiểm soát được đầu vào và đầu ra tránh biến động về giá, và không có nguyên vật liệu cho sản xuất. Chúng tôi cũng cảnh báo với các doanh nghiệp, việc nhập khẩu thép từ Nhật, châu Âu có thể kéo dài lên tới 9 tháng chưa về. Có doanh nghiệp chỉ vì thiếu một loại thép cho công trình dự án, phải nhập bằng máy bay, dẫn đến đội chi phí. Chúng tôi đang xây dựng cổng thông tin chung phục vụ cho 1000 doanh nghiệp khách hàng sau đó mở rộng cho các doanh nghiệp khác để cung cấp các biến động về giá thép, thông tin thị trường vật liệu,…”

Luật, chính sách cần đi vào cuộc sống để giúp các đơn vị hoạt động hiệu quả hơn?

Theo Ông Lê Văn An, Chủ tịch HĐQT, Công ty Agrimeco: Mặc dù theo tôi biết năm 2012, Chính phủ có ký một chiến lược ngành cơ khí và 2018 có ký điều chỉnh chiến lược ngành cơ khí lần nữa nhưng các cơ chế chính sách đi theo, các chiến lược cụ thể chưa có, tôi vẫn coi như ngành cơ khí chưa có chiến lược. “Phải giữ lại thị trường cơ khí cho các doanh nghiệp Việt Nam - Đây là nội dung tôi đã phát biểu nhiều nơi, nhiều hội nghị nhưng vẫn chưa thấy thay đổi gì.”

Ông Lê Văn An, Chủ tịch HĐQT, Công ty Agrimeco phát biểu tại Hội nghị.

Làm cơ khí khó khăn quá, nhìn thấy có nhu cầu nhưng khi các doanh nghiệp cơ khí bỏ ra công sức, tiền bạc, thời gian để nghiên cứu các công nghệ mới rất cần các Bộ ban ngành ủng hộ sớm ra chính sách, văn bản để hỗ trợ DN.

Ông An lấy ví dụ: Giờ thế giới đã khai thác các hồ thủy điện là những hồ nước thấp. Thủy lợi và Thủy điện đang được chúng tôi tận dụng khai thác trên hệ thống 11.000 hồ thủy lợi, đang bị bỏ phí, trong khi các nước tận dụng từng giọt nước phát điện. Ở Việt Nam thiếu sự phối hợp giữa các Bộ ban ngành. Ngành Thủy lợi thì chỉ làm việc của tưới tiêu; Ngành Điện chỉ đi tìm hồ nước lớn để xây nhà máy điện. Sau khi nghiên cứu các xu hướng phát triển năng lượng của thế giới, chúng tôi đã hợp tác với các hãng hàng đầu như Andritz, Áo và Voith của Đức để nghiên cứu tourbin trong đường ống dòng chảy thẳng thành công nhờ đó chi phí xây dựng giảm, vừa tận dụng được nước tưới, nước xả thừa để phát điện. Chúng tôi đã khảo sát 37 tỉnh thành và hiện đang làm đường ống đầu tiên. Nếu thành công thì tổng công suất sẽ đạt trên 3000 MGW lớn hơn cả Thủy điện Sơn La. Tuy nhiên, hiện chúng tôi thấy vấn đề là Bộ chính trị có chủ trương tạo ra năng lượng sạch nhưng các địa phương, sở ban ngành không biết và không hiểu rõ về Nghị quyết trên. Do đó, chúng tôi thấy Nghị quyết của Đảng đi vào thực tế cuộc sống là khó khăn. Để có thế được sự phê duyệt của Bộ Công thương cho đề án làm 1 MGW mà phải chờ lấy ý kiến của 4 bộ mất hàng năm trời. Trong khi nếu đẩy nhanh tiến độ thì chỉ cần 2/3 hệ thống này vận hành, các nhà máy cơ khí trong nước không thiếu việc. Hiện chúng tôi đang phối kết hợp với Nhà máy cơ khí Hà Nội chế tạo tổ hợp đầu tiên và dự kiến tháng 5 năm 2022 sẽ phát điện. Chúng tôi sẽ đầu tư 1000 tổ hợp nhà máy như thế này trên cả nước và chỉ cần 1 trung tâm điều khiển tại 1 chỗ để vận hành toàn hệ thống, điều này giúp Nhà nước và các doanh nghiệp, địa phương tiết kiệm rất nhiều chi phí.

Có thể nói, sau 2 năm đại dịch Covid 19, các doanh nghiệp cơ khí rất bản lĩnh. Họ vẫn đang phải tự tìm đường đi riêng và như Ông Phạm Quốc Hoàng, Trưởng Trung tâm Công nghệ, Học viện kỹ thuật quân sự phát biểu “Cơ khí phát triển được cần nội lực của các doanh nghiệp trong ngành không thể ngồi chờ Chính phủ hỗ trợ và có chính sách mới làm… Vai trò VAMI rất cần để liên kết ngành”.

Ông Phạm Quốc Hoàng, Trưởng Trung tâm Công nghệ, Học viện kỹ thuật quân sự phát biểu tại Hội nghị.

Trên tinh thần thẳng thắn, vui vẻ, đoàn kết của các thành viên VAMI dự họp, Hội nghị đã biểu quyết thông qua Nghị quyết để cùng nhau thực hiện hiệu quả sản xuất kinh doanh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng XIII để phát triển công nghiệp cơ khí Việt Nam trong những năm tới./.