CÁI KẾT ĐẮNG TẤT YẾU CỦA CƠ KHÍ NỘI ĐỊA

          Sáng nay 7-5-2022 trên VnExpress đưa tin 14 cựu lãnh đạo VEAM hầu tòa ngày 18/5 về tội Vi phạm quy định về quản ly, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo khoản 3, Điều 219, Bộ luật Hình sự 2015 và tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo khoản 2, Điều 285, Bộ luật Hình sự năm 1999… làm tôi rất buồn và nghĩ đây là cái kết đắng tất yếu của việc quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp cơ khí quốc doanh trong nhiều năm qua.

          Nhớ lại thời nhà nước sắp xếp lại tổ chức và quản lý các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước sau Đại hội VI 1986 có Bộ công nghiệp nặng (gồm Bộ Cơ khí & Luyện kim, Tổng Cục Địa chất, Tổng Cục Hóa chất, Tổng Cục Điện tử), Bộ Công nghiệp nhẹ; Một nhiệm kỳ 5 năm sau nhà nước lại tiếp tục sáp nhập 2 bộ trên thành Bộ Công nghiệp; tiếp đến lại sáp nhập Bộ Công nghiệp với Bộ Thương Mại thành Bộ Công Thương cho đến nay. Như vậy trong thực tế sau hơn 20 năm biết bao doanh nghiệp hoạt động trong ngành công thương của Việt Nam đã được sắp xếp lại theo những nhiệm kỳ mới của Chính phủ và của các Bộ. Sắp xếp lại tổ chức, bộ máy quản lý nhà nước, đổi mới cán bộ để tinh gọn, để bảo tồn vốn, để phát triển tốt hơn là mong muốn chính đáng của Đảng, Nhà nước và người lao động Việt Nam, song thực tế có được như vậy thật không, hay thế nào? Khi Việt Nam quyết định xây dựng và vận hành nền kinh tế đất nước theo cơ chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, gồm nhiều thành phần sở hữu cùng tồn tại, ra sức kêu gọi thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua nhiều Hiệp định Thương mại AFTA đang là câu hỏi chưa được tổng kết và làm rõ để có bài học và kinh nghiệm trong những năm tới. Đúng là đại vấn đề.

          Nhân có tin buồn của VEAM tôi muốn nêu một số suy nghĩ về các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, Viện nghiên cứu… của ngành cơ khí nội địa thuộc sở hữu, chủ quản của nhà nước ở các Bộ, Địa phương kể từ thời sau ĐỔI MỚI & MỞ CỬA đến nay để bạn đọc làm cơ khí và quản lý ngành hiện nay được rõ hơn về quá trình hoạt động được, mất, phát triển, tụt hậu của cơ khí nội địa Việt Nam. Kể từ sau năm 2000 đến 2005 Bộ Công nghiệp nặng có 4 TCTy cơ khí trực thuộc Bộ (gọi là TCTy 90) là TCTY sản xuất máy và thiết bị toàn bộ MIE, TCTy chế tạo máy động lực và máy nông nghiệp VEAM, TCTY thiết bị kỹ thuật điện TBĐ, TCTy Điện tử và 01 TCTy lớn trực thuộc chính phủ là TCTy Thép Việt Nam (TCTy 91). Các Viện nghiên cứu chuyên nghành về các TCTy, riêng Viện nghiên cứu cơ khí NARIME trực thuộc Bộ Công nghiệp; Bộ Xây Dựng có 2 TCTy 90 là LILAMA và COMA; Bộ GTVT có 2 TCTy 90, 91 là VINAMOTOR và VINASHIN; Bộ Năng Lượng có TCTY cơ khí Trung tâm Cẩm Phả; Bộ Nông nghiệp phát triển Nông thôn có TCTy cơ khí Thủy lợi & Xây dựng AGRIMECO. Xin không nêu các TCTy cơ khí của Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… và TCCNQP. Thời này do Việt Nam ban hành Luật CTY nên cũng bắt đầu ra đời một số Cty cơ khí tư nhân như VINAXUKI, Cơ khí Quang Trung, THACO Trường Hải nhưng tiềm lực còn nhỏ. Đến nay sau hơn 20 năm các TCTy cơ khí thuộc các Bộ, ngành, địa phương ai sống được, phát triển, ai đã chết hoặc tàn lụi chắc bạn đọc đều đã biết. Nguyên nhân thì có nhiều nhưng qua vụ án xử lãnh đạo VEAM, qua sự lụi tàn, thậm chí xóa sổ trên thương trường từ các TCTY TBĐ, VINAMOTOR, VINASHIN, COMA… (vốn nhà nước) và VINAXUKI, Cơ khí Quang Trung… (vốn tư nhân) chắc chúng ta đã rõ. Dù là dưới hình thức sở hữu vốn của nhà nước hay của tư nhân khi đã đổ bể nhà nước đều tổn thất lớn về ngân sách, về con người.

        Rất đáng buồn cho công nghiệp cơ khí nội địa Việt Nam đã tổn thất không hề nhỏ trong những năm qua. Chung quy nguyên nhân của mọi nguyên nhân đúng là Leader, là công tác tổ chức cán bộ, là lợi ích nhóm… Đã đến lúc Chính phủ và những người đứng đầu các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam cần có những suy xét, những quyết sách mới trên tinh thần khát vọng xây dựng nền công nghiệp cơ khí Việt Nam ngày càng phát triển nhanh và bền vững để đáp ứng mục tiêu CNH đất nước đến 2030, tầm nhìn 2045./.

 

         

   

           

Cựu lãnh đạo VEAM hầu tòa