Một số vấn đề đặt ra với các quỹ và chương trình hỗ trợ của Chính phủ

Để thúc đẩy phát triển các lĩnh vực kinh tế - công nghiệp ưu tiên, Chính phủ đã có nhiều cơ chế chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp như hỗ trợ đổi mới công nghệ, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển công nghiệp hỗ trợ...

Ảnh minh họa.

Điểm qua một số chính sách hỗ trợ của Chính phủ:

  • Hỗ trợ thông qua Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia:

Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia được Thủ tướng chính phủ thành lập theo Quyết định số 1051/QĐ-TTg ngày 03 tháng 7 năm 2013 ban hành Điều lệ về tổ chức và hoạt động của Quỹ. Sau đó Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 04/2021/QĐ-TTg ngày 29 tháng 01 năm 2021 (có hiệu lực từ ngày 15 tháng 3 năm 2021) và thay thế quyết định trên. Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, thực hiện chức năng cho vay ưu đãi, hỗ trợ lãi suất vay, bảo lãnh để vay vốn và hỗ trợ vốn (sau đây gọi chung là hỗ trợ tài chính) cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao, đổi mới và hoàn thiện công nghệ. Quỹ hoạt động theo mô hình Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Vốn điều lệ tối thiểu của Quỹ là 2.000.000.000.000 VNĐ (Hai nghìn tỷ đồng) được ngân sách nhà nước cấp.

  • Hỗ trợ thông qua Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa:

Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được Thủ tướng chính phủ thành lập theo Quyết định số 601/QĐ-TTg ngày17/04/2013 để hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa có dự án, phương án sản xuất - kinh doanh khả thi thuộc lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích của Nhà nước, phù hợp với mục đích hoạt động của Quỹ nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần làm tăng thu nhập, tạo việc làm cho người lao động. Sau đó Chính phủ ban hành Nghị định số 39/2019/NĐ-CP ngày 10/ 5/ 2019 về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, do Thủ tướng Chính phủ thành lập trực thuộc Bộ kế hoạch Đầu tư. Quỹ hoạt động theo mô hình Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Vốn điều lệ tối thiểu của Quỹ là 2.000 tỷ đồng do ngân sách nhà nước cấp từ nguồn chi cho đầu tư phát triển.

  • Hỗ trợ thông qua Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ:

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 111/2015/NĐ-CP ngày 03/11/2015 về phát triển công nghiệp hỗ trợ, Bộ Công Thương đề nghị và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại quyết định số 68/QĐ-TTg ngày 18/01/2017 Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ từ năm 2016 đến năm 2025 do Bộ Công Thương quản lý và tổ chức thực hiện. Chương trình giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020 dự kiến là 1.147,6 tỷ đồng, trong đó vốn Ngân sách nhà nước là 986,4 tỷ đồng, nguồn vốn khác là 161,2 tỷ đồng. Giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025 là 870,7 tỷ đồng, trong đó vốn Ngân sách nhà nước là 750,2 tỷ đồng, nguồn vốn khác là 120,5 tỷ đồng.

Qua tìm hiểu các quỹ, chương trình, chúng ta thấy đều có đầy đủ cơ sở pháp lý, có quy chế điều hành quản lý, quy chế hoạt động rất cụ thể và chặt chẽ. Các kênh tài chính này đều có các hoạt động tuyên truyển, quảng bá. Hàng năm đều có quy định về kiểm tra, báo cáo.... Tuy nhiên sau một quá trình hoạt động có một số vấn đề sau cần quan tâm.

  • Nên mở rộng - xem lại cách tuyên truyền quảng  bá về các đối tượng  mà các quỹ hoặc chương trình hướng tới (nhà đầu tư, doanh nghiệp...) biết để tiếp cận các chính sách ưu đãi do Chính phủ mang lại. Giải tỏa tâm lý thờ ơ, ngại tiếp cận, thiếu tin tưởng vào sự hỗ trợ các quỹ các chương trình...
  • Tiếp xúc với một số doanh nghiệp đều cho rằng thủ tục để nhận các ưu đãi từ các quỹ khá phức tạp, từ điểu kiện đến các thủ tục hành chính, đa phần các doanh nghiệp quy mô nhỏ rât khó vượt qua. Đay là một vấn đề cần nghiên cứu để tìm giải pháp tháo gỡ.  
  • Các quỹ, chương trình đều có thời gian hoạt đông trên 5 năm. Vì vậy Chính phủ cần tổ chức kiểm tra, đánh giá giai đoạn. Việc kiểm tra, đánh giá cần đi sâu vào hiệu quả các hoạt động hỗ trợ. Để việc kiểm tra, đánh giá được khách quan, các thành viên Hội đồng kiểm tra, đánh giá nên quy định rõ trách nhiệm các thành viên với việc phát hiện và xử lý sai phạm. Đồng thời đây là cơ hội để các tổ chức này đề xuất các giải pháp hạn gây chế cho hoạt động các quỹ, các chương trình. Khắc phục hiện tượng chỉ khi báo chí, dư luận phát hiện các sai phạm mới quay lại rà soát, thanh, kiểm tra lại.

Ở góc độ thụ hưởng các Chính sách, chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm của Chính phủ và các cơ quan quản lý để các doanh nghiệp dễ đàng tiếp cận các chính sách ưu đãi. Có như vậy các quỹ, chương trình mới đi vào cuộc sống mang lại hiệu quả như mong muốn của Đảng và Nhà nước./.