Ngành công nghiệp đóng tàu Nga đột phá nhờ hỗ trợ của Nhà nước

Từ năm 2020, theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền Anh là Clarkson Research: Nga đứng thứ hai trên thế giới về đóng tàu. Hàn Quốc vẫn đứng đầu và Nga đã đẩy CHND Trung Hoa xuống thứ ba. Ngân sách Liên bang cung cấp cho mục đích này từ 4,9 tỷ rúp vào năm 2020 lên tới 7,2 tỷ rúp vào năm 2021 và 9,9 tỷ rúp vào năm 2022.

Đạt thành tựu trên nhờ vào việc Liên bang Nga đã xây dựng chính sách cụ thể là Nghị định số 1584, và thực hiện trợ cấp đóng mới tàu biển trọng tải lớn; Tạo tiền đề hình thành các đột phá tăng trưởng mới cho ngành công nghiệp trong nước, góp phần để doanh nghiệp tăng sản lượng, sản phẩm cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa đối với tàu trọng tải lớn và tạo thuận lợi cho phát triển công nghiệp đóng tàu nói chung thay thế hàng nhập khẩu. Với các nỗ lực trên, công nghiệp đóng tàu Nga sẽ còn “lột xác”, tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

 

Báo Kommersant đưa tin, thị trường đóng tàu của Nga đã tăng 67% về giá trị trong năm 2020 so với năm 2019, lên 230 tỷ rúp (1rúp=0,014 USD, ngày 07/12/2021); tổng trọng tải của đội tàu được giao cũng đã tăng 59% lên 542 nghìn tấn. Tổng số tàu đã giao là 94 chiếc có trọng tải trên 50 tấn; Ngoài ra, còn khoảng 90 tàu, thuyền nhỏ (trọng tải dưới 50 tấn) được đóng mới. Tuy nhiên, tính riêng phân khúc có trọng tải trên 50 tấn, số tàu giảm 8%.

Theo kết quả cả năm, "Zvezda" (liên danh giữa Rosneft, Rosneftegaz và Gazprombank) đã đứng đầu trong bảng xếp hạng các nhà máy đóng tàu về tổng trọng tải và vị trí thứ hai (sau Baltzavod) về giá thành của các tàu đã bàn giao. Trong lĩnh vực đóng tàu dân dụng, tàu chở hàng khô (17 chiếc), xà lan (13 chiếc) và tàu dịch vụ chuyên dụng dẫn đầu về số lượng tàu được bàn giao. Số lượng đơn đặt hàng trong ngành đóng tàu dân dụng giảm gần 18%, xuống còn 62 chiếc và quân sự tăng 18%, lên 32 chiếc.

Theo ước tính, các tàu phá băng chiếm hơn 40% tổng giá trị các tàu đặt hàng. Đặc biệt, Công ty Baltzavod, một thành viên của United Shipbuilding Corporation (USC), đã hoàn thành việc đóng tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân Arktika với công suất 60 MW với chi phí 37 tỷ rúp. Admiralteyskie Verfi (thành viên của USC) đã bàn giao cho Rosmorport một tàu phá băng chạy bằng điện-diesel Viktor Chernomyrdin 25 MW trị giá khoảng 12 tỷ rúp. Sevmash, (thành viên USC) đã bàn giao tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo "Prince Vladimir"; Amber (USC) đã bàn giao tàu đổ bộ cỡ lớn "Pyotr Morgunov". Xưởng đóng tàu "Zaliv" (tập đoàn "Ak Bars") kết thúc hợp đồng theo đặt hàng của quốc phòng với hai tàu tấn công đổ bộ đa năng "Priboy" với giá 80-100 tỷ rúp.

Ngoài ra, giữa tháng 12/2020, Zvezda đã bàn giao cho Rosnefteflot tàu chở dầu Aframax đầu tiên là Vladimir Monomakh trọng tải 114 nghìn tấn với chi phí khoảng 31,3 tỷ rúp.

ảnh: Tàu Arktika do NM Đóng tàu Baltic St.Petersburg hạ thủy ngày 16/6/2016, ra biển Kara vào ngày 14/11/2020, hoạt động trên Tuyến đường biển phía Bắc, ở Bắc Cực. (pulse.mail.ru).

“Nhìn chung, năm 2020, theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền Anh là Clarkson Research: Nga đứng thứ hai trên thế giới về đóng tàu. Các công ty đóng tàu của Nga (lớn nhất là USC) lần đầu tiên lọt vào top baTrong năm, Hàn Quốc vẫn đứng đầu và Nga đã đẩy CHND Trung Hoa xuống thứ ba; Riêng quý 3 năm 2020, sản lượng đóng tàu của Nga có tổng trọng tải đạt 860 nghìn DWT. Con số này nhiều hơn 30 nghìn tấn so với Trung Quốc.”

Lần đầu tiên Nga có kết quả vượt trội như vậy nhờ Nghị định số 1584, ngày 4/12/2019 do Bộ Công nghiệp và Thương mại Nga đệ trình, đã có hiệu lực và đang được triển khai mạnh mẽ.

Nghị định 1584 có kế hoạch hoàn thành việc sắp xếp khu liên hợp đóng tàu Zvezda đến năm 2035; dự kiến ​​sẽ đóng 118 tàu và thiết bị hàng hải cỡ lớn; đóng mới các tàu có lượng choán nước lên đến 350 nghìn tấn, bao gồm tàu ​​chở khí hóa lỏng, dàn khoan ngoài khơi, tàu phá băng, tàu đặc biệt để phục vụ và khai thác các mỏ dầu khí, vốn trước đây không được đóng ở Nga do thiếu năng lực sản xuất cần thiết.

Nghị định đã phê duyệt Quy tắc cung cấp trợ cấp từ ngân sách Liên bang cho các tổ chức của Nga để hỗ trợ tài chính một phần chi phí liên quan đến việc đóng các tàu có trọng tải lớn. Hỗ trợ sẽ được cung cấp trong khuôn khổ chương trình nhà nước "Phát triển đóng tàu và chế tạo thiết bị phục vụ phát triển khai thác xa bờ" nhằm tăng sản lượng tàu có trọng tải trên 80 tấn và tỷ trọng sản phẩm trong nước trong tổng sản lượng sản phẩm đóng tàu trên thị trường nội địa.

Sự hỗ trợ của Nhà nước sẽ tăng cường sản xuất hàng loạt tàu có trọng tải lớn, giảm giá thành trên một đơn vị sản lượng, phát triển công nghệ và thiết bị tàu mới. Trên cơ sở này, sẽ tạo ra những đột phá mới về tăng trưởng cho ngành công nghiệp trong nước thông qua việc kích thích sản xuất của doanh nghiệp, tăng sản lượng sản phẩm cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa về tàu trọng tải lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp đóng tàu nói chung.

Ngân sách Liên bang cung cấp cho mục đích này 4,9 tỷ rúp vào năm 2020; 7,2 tỷ rúp vào năm 2021; 9,9 tỷ rúp vào năm 2022 (khoảng 310 triệu USD trong 3 năm).

Với sự hỗ trợ này, nhiều chương trình thành phần sẽ được các cơ quan liên quan triển khai trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ Triển lãm Phòng thủ Hàng hải Quốc tế (IMDS-21) tại St.Petersburg, tổ chức từ ngày 23 đến ngày 27/6/2021 tại Nga, một số thỏa thuận mang tính bước ngoặt đã được ký kết nhằm phát triển ngành đóng tàu của Nga. Novikombank, với tư cách là ngân hàng trụ cột của công nghiệp Nga, đã ký kết một số hợp đồng có tầm quan trọng chiến lược đối với ngành đóng tàu. Ngân hàng không ngừng tăng tài trợ cho lĩnh vực đóng tàu, giúp các doanh nghiệp hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thay thế nhập khẩu của Chính phủ.

 Đặc biệt, các thỏa thuận của Ngân hàng này với United Shipbuilding Corporation (USC) rất đáng chú ý. Hiện nay, doanh thu của USC trong lĩnh vực dân sự là 21%, nhưng đến năm 2030, cần đạt được sự cân bằng giữa các sản phẩm dân sự và quân sự. Trong dài hạn, tổng doanh thu của USC hàng năm phải đạt khoảng 500 tỷ rúp (7 tỷ USD) và công ty đang phấn đấu tăng cổ phần của mình trong mảng "dân sự" lên 180-200 tỷ rúp. Năm 2021, USC có kế hoạch đóng mới 20 tàu dân dụng với tổng giá trị là 93 tỷ rúp.

Tại IMDS-21, Novikombank đã ký thỏa thuận cung cấp bảo lãnh ngân hàng theo hợp đồng Chính phủ với Tổng cục Khách hàng Nhà nước về việc thi công một số loại tàu. Novikombank cũng điều hành "Chương trình cho thuê tàu dân dụng đường biển và đường sông giai đoạn đến năm 2030". Ngoài ra, Novikombank cũng tham gia một số dự án nhằm phát triển tiềm lực khoa học kỹ thuật của ngành đóng tàu; trong đó có tài trợ sản xuất động cơ tuabin khí tàu thủy. 

Các bên nhất trí, Novikombank sẽ thu xếp tài chính để thực hiện chương trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhằm đảm bảo tăng trưởng sản xuất và kinh doanh các sản phẩm dân dụng hướng tới xuất khẩu, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.

Về đóng tàu dân dụng, riêng phá băng Nga sẽ đóng có 5 tàu, đó là  - Arktika (đã đưa vào vận hành 2021), Ural, Siberia, Yakutia và Chukotka. Urals và Siberia hiện đang được thi công và dự kiến ​​sẽ chuyển giao cho vận hành trong năm 2021 và 2022. Yakutia và Chukotka được  đặt ky trong năm 2020. Và Atomenergomash đang sản xuất nhà máy điện hạt nhân cho con tàu này. Khi hai tàu phá băng Ural và Siberia đi vào hoạt động, Liên bang Nga có thể đứng đầu thế giới về lĩnh vực này.

Các chuyên gia khẳng định, chu kỳ đóng tàu khá dài nên điều quan trọng là phải duy trì sự hỗ trợ của Nhà nước tập trung vào khách hàng mua tàu, cũng như tăng số lượng người tham gia vào thị trường tài chính đóng tàu mới, đặc biệt là bên cho thuê.

Từ nay đến năm 2030, các lĩnh vực hứa hẹn ở Nga sẽ là đóng tàu đánh bắt hải sản công suất lớn (10-15 chiếc/năm), tàu chở nhiên liệu và tàu phá băng công suất lớn chạy bằng năng lượng hạt nhân; Ngoài ra là các tàu chuyên dụng (ví dụ, tổ máy điện nổi "Akademik Lomonosov"- hạn mức vay 9 tỷ rúp), thêm vào đó là các tàu ngầm thuộc dự án 885, dự án 955… khi ấy mức tăng trưởng sẽ đạt hơn 50%/năm.

Chuyên gia phía Ngân hàng, tài chính nhấn mạnh, Đóng tàu là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong danh mục cho vay, với mục tiêu chính là hỗ trợ các dự án trọng điểm của ngành công nghiệp Nga nhằm tăng hiệu quả và khả năng cạnh tranh của nó, và đóng tàu là một ngành cần được hỗ trợ đầy đủ từ các tổ chức tài chính; Chỉ thông qua hợp tác lâu dài, chúng ta mới có thể phát huy được tiềm lực khoa học kỹ thuật của doanh nghiệp và thực hiện thắng lợi các chương trình thay thế nhập khẩu.

          Ngân hàng đảm nhận vai trò tổ chức tài trợ, cung cấp chuyên gia và hỗ trợ của mình ở mọi giai đoạn, đặc biệt chú ý đến việc lồng ghép các biện pháp hỗ trợ sẵn có của Nhà nước vào các dự án. Quá trình hỗ trợ này giúp thu thập tất cả các cơ chế và công cụ sẵn có của các tổ chức phát triển, các công cụ thị trường tài chính nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” để doanh nghiệp nhận được nguồn vốn chất lượng cao và kịp thời với các điều kiện có lợi nhất, giúp giảm thời gian hoàn vốn của các dự án.

Hy vọng, với các nỗ lực trên, công nghiệp đóng tàu Nga sẽ “lột xác”, tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

 

Tàu quân sự do nhà máy đóng tàu Amur bàn giao năm 2020

 

Tàu do NM đóng tàu Yantar Baltic bàn giao 2020 (mycdn.me).

 

 

Tàu nghiên cứu biển Akademik Aleksandrov thuộc dự án 20183 (m-baza.ru).

 

NM đóng tàu Admiralty đang thi công tàu mới

 

Sản phẩm của NM đóng tàu Sredne-Nevsky (SNSZ).