SỨC CHỐNG CHỌI VÀ PHƯƠNG HƯỚNG CHO CƠ KHÍ VIỆT NAM NHỮNG NĂM TỚI

Năm 2022 đã khép lại với nỗ lực cao của Việt Nam để vượt qua khó khăn rất lớn của 03 năm đại dịch Covid-19 và gần một năm bùng nổ cuộc chiến Nga – Ucraine. Trên các phương tiện truyền thông trong, ngoài nước đã đưa tin khá cụ thể về nỗ lực này của Việt Nam.

Bước vào năm mới 2023 tôi xin trao đổi một số nét chính về sức chống chọi và phương hướng cho cơ khí Việt Nam trong thời gian tới.

So với nhiều ngành kinh tế khác, sản xuất công nghiệp cơ khí của các doanh nghiệp nội địa nước ta có thể nói cơ bản đã trụ lại được, không bị những tổn thất lớn là buộc phải giải thể, đóng cửa nhiều nhà máy, xí nghiệp.

Năm 2023 dự đoán kinh tế toàn cầu sẽ suy giảm làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và giao thương quốc tế nên chắc chắn công nghiệp cơ khí nội địa của nước ta cũng bị ảnh hưởng xấu. Điều này lãnh đạo các doanh nghiệp thành viên VAMI đều đã biết và xây dựng phương án để vượt qua. Năm 2023 là năm bản lề của kế hoạch xây dựng phát triển kinh tế xã hội Việt Nam trong kế hoạch 05 năm (2020-2025), do đó mọi thành tố của nền kinh tế đất nước cũng như của công nghiệp cơ khí nội địa Việt Nam cần rất nỗ lực vượt khó để vươn lên hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị mình.

Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) đã trình bày, báo cáo với các cấp quản lý Nhà nước tiếp tục xem xét ý nghĩa nhận thức:

  • Thị trường là vốn, là tài nguyên của quốc gia;
  • Các đơn hàng đầu tư công và các đơn hàng gia công xuất khẩu là nguồn lực trực tiếp để phát triển doanh nghiệp;
  • Một hệ thống chính sách đồng bộ của Nhà nước để xây dựng, phát triển và bảo vệ thị trường cho ngành công nghiệp cơ khí nội địa Việt Nam là hết sức cần thiết như nhiều quốc gia khác đã thực hiện.

Với những nhận thức nêu trên, trong những năm qua Việt Nam đã làm được để phát triển nông, lâm, ngư nghiệp nên nhiều ngành hàng do Việt Nam sản xuất để từng bước đáp ứng nhu cầu trong nước và vươn ra xuất khẩu trên thế giới. Để thực hiện được mục tiêu xây dựng phát triển công nghiệp của đất nước đến 2035 như Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng thì ngành sản xuất cơ khí của doanh nghiệp nội địa cũng cần được Nhà nước có hệ thống chính sách đồng bộ như đối với xây dựng, phát triển các ngành sản xuất nông nghiệp.

Bất kỳ ngành sản xuất nào trong cơ chế thị trường cạnh tranh quốc tế, các doanh nghiệp đều cần đủ trang trải các chi phí sản xuất và tích tụ lợi nhuận để tiếp tục xây dựng doanh nghiệp phát triển. Do vậy dung lượng thị trường đối với doanh nghiệp và đối với toàn ngành hàng là hết sức quan trọng.Tập trung nghiên cứu ban hành các sắc thuế thích hợp để khuyến khích phát triển cơ khí nội địa, đồng thời Nhà nước cần tạo được nhiều đơn hàng đầu tư công cho các doanh nghiệp được tham gia như nhiều quốc gia khác đã thực hiện.

Theo dự đoán, tổng nhu cầu về máy móc, thiết bị từ nay đến năm 2035 để xây dựng phát triển các ngành kinh tế công nghiệp của đất nước ước tính khoảng 400 tỷ USD, thị trường đề cập ở trên chưa kể đến sản phẩm của công nghiệp hỗ trợ. Thị trường 400 tỷ USD là lợi thế thị trường rất lớn của Việt Nam để phát triển cơ khí nội địa nói riêng và phát triển kinh tế đất nước nói chung. Nếu Nhà nước có hệ thống chính sách đồng bộ để các doanh nghiệp cơ khí nội địa tham gia làm được việc cung cấp 50% nhu cầu này chắc chắn sẽ đem lại lợi ích trong việc xây dựng phát triển ngành công nghiệp cơ khí Việt Nam.Yếu tố thị trường là yếu tố tiên quyết đối với các doanh nghiệp, do vậy với dung lượng thị trường nêu trên là ước mơ của nhiều quốc gia đang phát triển trên thế giới.

Chỉ tính sơ sơ qua các qui hoạch phát triển của các ngành kinh tế công nghiệp của đất nước ta từ nay đến 2045 cho thấy:

Tổng đầu tư điện gió theo qui hoạch điện VIII đến năm 2030 là khoảng 25.000 MW, đến năm 2045 khoảng 100.000 MW, giá trị đầu tư ước tính lần lượt là khoảng 50 tỷ USD và 200 tỷ USD. Đầu tư cho nhà máy điện chạy khí hóa lỏng 30 tỷ USD đến năm 2030 và 45 tỷ USD đến năm 2045.

Theo qui hoạch Số: 519/QĐ-TTg và 568/QĐ-TTg đến năm 2030 đường sắt đô thị cho thành phố Hà Nội trên 20 tỷ USD, cho Thành phố Hồ Chí Minh trên 14,2 tỷ USD.

Như vậy riêng cho 3 lĩnh vực trên đến năm 2030, Việt Nam đầu tư 114,2 tỷ USD, đến năm 2045 là 284 tỷ USD. Nếu chúng ta xây dựng chiến lược, lộ trình để nhận chuyển giao công nghệ kết hợp đầu tư, chũng ta có thể cung cấp được máy móc, thiết bị, dịch vụ 45 tỷ đến năm 2030 và khoảng 100 tỷ đến năm 2045. Như vậy không những ta có thể phát triển được nền công nghiệp cơ khí, đêm lại công ăn việc làm mà cón giảm được giá thành đầu tư, tự chủ trong quá trình đầu tư, xây dựng và vận hành thiết bị.

Trên đây là chỉ là phần thị trường của cơ khí nội địa có thể tham gia trong kế hoạch Nhà nước Việt Nam sẽ thực hiện đầu tư công để thực hiện CNH-HĐH đất nước, chưa tính phần cơ khí nội địa sẽ tham gia chế tạo nhiều trang thiết bị khác của các ngành kinh tế và đáp ứng nhu cầu dân sinh của xã hội.

Dây chuyền Hàn Chuyền hàn - Mazda

Giờ đây bước sang năm 2023, hơn bao giờ hết những người làm cơ khí nội địa Việt Nam thông qua Hiệp hội VAMI của mình rất mong Đảng, Chính phủ, Quốc hội Việt Nam xem xét, chỉ đạo xây dựng một nội dung Qui hoạch và Chiến lược cụ thể để tiếp tục phát triển công nghiệp cơ khí của đất nước nhằm tự chủ thực hiện CNH-HĐH. Thiết nghĩ, đã đến lúc lãnh đạo Đảng và Nhà nước cần xem xét, bổ nhiệm những cá nhân có hiểu biết để điều hành các cơ quan được giao nhiệm vụ xây dựng thực hiện CNH-HĐH đất nước đến năm 2035 tầm nhìn 2045 để công nghiệp cơ khí Việt Nam phát triển góp phần tạo nên nguồn nội lực và sức mạnh mới có thể tự chủ phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng trong những thập niên tới.