Học chế tạo người máy tại Liên bang Nga

Thời gian gần đây, chúng ta biết nhiều tin về người máy (robot) chiến đấu của Nga; Nhưng không nhiều người biết về nền tảng ngành công nghiệp này ở Nga, cụ thể hơn là các trường đào tạo về lĩnh vực robot. 

Người máy trong các trường đại học ở Nga từ lâu đã không còn là một môn học bổ sung cho sinh viên. Từ vài năm nay, các cử nhân, thạc sĩ kỹ thuật được đào tạo sâu về các lĩnh vực liên quan đến robot. Sinh viên tốt nghiệp đã thành thạo các chuyên ngành như vậy có nhu cầu lớn trên thị trường (và mới nổi). Thông thường, những sinh viên tài năng trong quá trình học sẽ nhận được lời mời trở thành nhân viên của một trong số các công ty nổi tiếng, với mức lương cao (Promobot , Yandex, Sberbank).

Robot Uran-9 của Nga trong tập trận Zapad-2021. Ảnh: Bộ QP Nga (vov.vn)

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên khi sinh viên tiến hành các công việc trong phòng thí nghiệm trên các robot thật. Với sự hiện diện của các robot, các chuyên gia trong tương lai về người máy sẽ nghiên cứu các lĩnh vực đang học bằng cách sử dụng những thao tác thực tế.

Ngành học "Người máy và Cơ điện tử" đã được đưa vào danh sách 25 ngành/nghề mới trong chương trình đào tạo bậc đại học trở lên ở Nga. 

Giả định rằng một sinh viên tốt nghiệp theo hướng này sẽ có thể trở thành nhà thiết kế robot công nghiệp/y tế trong nước, tham gia vào việc lựa chọn vật liệu composite để sản xuất các bộ phận của robot và làm việc với các hệ thống robot.

Hiện nay, việc đào tạo cử nhân và thạc sĩ trong lĩnh vực này được thực hiện tại 50 trường đại học ở Nga. Sinh viên được yêu cầu chọn một trong các nội dung (chương trình đào tạo). Những tùy chọn chương trình thú vị nhất được cung cấp bởi các trường và viện danh tiếng sau:

  • Đại học Quốc gia "MPEI": "Các công nghệ điều khiển máy tính trong lĩnh vực robot và cơ điện tử". Sau tốt nghiệp, các kỹ sư và chuyên gia thiết kế, nghiên cứu và vận hành các tổ hợp phức tạp của các phần tử và hệ thống cơ điện, điện thủy lực, điện tử.
  • Đại học Hạt nhân Quốc gia "MEPhI": “Cơ điện tử và người máy trong ngành công nghiệp hạt nhân”. Sinh viên tốt nghiệp có các năng lực cần thiết để tạo ra thiết bị công nghệ cao nhằm sử dụng rộng rãi và triển khai nó trong các ngành công nghệ cao của nền kinh tế kỹ thuật số.
  • MSTU Stankin: Bằng Cử nhân hàn lâm bao hàm nội dung "Cơ điện tử và người máy". Đối với những người muốn tiếp tục học theo hướng này, có bằng thạc sĩ trong các lĩnh vực "Người máy công nghiệp và di động" và "Người máy y tế và cơ điện tử".
  • MSTU mang tên N.E.Bauman: Sinh viên học tại hai khoa: "Hệ thống rô bốt và cơ điện tử", và "Xe và rô bốt dưới nước". Các tùy chọn tương tự cũng được đào tạo cho các bậc học sau đại học.
  • Viện Thiết bị đo đạc hàng không vũ trụ của Đại học Saint Petersburg: Chương trình được gọi đơn giản là "Robotics", nhưng với các chi tiết cụ thể của trường, bạn có thể chắc chắn rằng sinh viên tốt nghiệp sẽ tìm được việc làm trong ngành hàng không vũ trụ, hàng hải, năng lượng hạt nhân hiện đại và bất kỳ ngành công nghệ cao nào khác.
  • Đại học Bách khoa Tomsk: Chương trình có tên “Hệ thống robot và cơ điện tử thông minh”. Sinh viên có cơ hội thiết kế và lập trình robot trong vườn ươm doanh nghiệp công nghệ sinh viên Robotics.
  • Đại học Bách khoa Quốc gia Perm: Đây là trường đại học mở chương trình cử nhân đầu tiên ở Nga về "Cơ điện tử và người máy" với chương trình "Robot phục vụ tự động". Vào năm 2020, chương trình đào tạo người máy dịch vụ trực tuyến đầu tiên trên thế giới đã mở ra để nhận đào tạo thạc sĩ.
  • Đại học Kỹ thuật Quốc gia Irkutsk với chương trình đào tạo "Cơ điện tử và Hệ thống robot". Các hệ thống và tổ hợp như vậy cung cấp hiệu suất cao, nhờ đó các sản phẩm được sản xuất trở nên cạnh tranh.

Ngoài ra, trong các trường đại học Nga, việc đào tạo không chỉ được thực hiện theo hướng rõ ràng là "Người máy và Cơ điện tử". Sinh viên có thể theo học và nhận bằng tốt nghiệp trong một số lĩnh vực liên quan khác, như: "Toán học và Khoa học Máy tính", "Kỹ thuật Phần mềm", "Toán học Ứng dụng và Khoa học Máy tính". Các trường đại học có một số chương trình, và chuyên ngành nghiên cứu thú vị sau:

  • "Công nghệ thần kinh và Lập trình": Cho đến nay, trường đại học duy nhất mà bạn có thể được đào tạo trong lĩnh vực này (tên viết tắt) là ITMO. Lần đầu tiên, đào tạo cử nhân theo chương trình được bắt đầu vào năm 2017. Đến năm thứ 4, cử nhân tương lai sẽ học lý thuyết về hệ chuyên gia, phương pháp máy học (dạy robot tự tư duy).
  • "Hệ thống phân tán và trí tuệ nhân tạo": Chương trình này được cung cấp bởi Khoa Khoa học Máy tính của Đại học Voronezh.
  • “Hệ thống rô bốt công nghiệp” dành cho cử nhân và hệ đào tạo liên thông chương trình thạc sĩ “Công nghệ hệ thống rô bốt công nghiệp”. Một chuyên ngành có nội dung tương tự ở Đại học Hữu nghị Nhân dân của Nga có tên là "Thiết kế và hỗ trợ công nghệ cho các ngành chế tạo máy."
  • "Học máy và ứng dụng" tại Trường Đại học Kinh tế bao gồm một khóa học tổng quát về máy học, các khóa học về các vấn đề ứng dụng của phân tích dữ liệu (phân tích văn bản, thị giác máy tính, phân tích chuỗi thời gian).
  • "Hệ thống tự động hóa các quy trình công nghệ và sản xuất" tại Đại học Hệ thống Điều khiển và Điện tử vô tuyến Tomsk (TUSUR). Sinh viên tham gia vào việc phát triển các thiết bị điện tử sử dụng vi điều khiển mới nhất, thiết kế các hệ thống tự động, phát triển các phần mềm khác nhau.
  • "Hệ thống rô bốt của vũ khí máy bay" - một chương trình tại Viện Hàng không Moscow. Sinh viên thiết kế và xây dựng các hệ thống rô bốt, mô hình hóa và phát triển cấu trúc của chúng.
  • "Hệ thống kỹ thuật sinh học và robot" - đào tạo tại Khoa Tự động hóa và Kỹ thuật Máy tính, Đại học Kỹ thuật Novosibirsk. Chương trình đào tạo kết hợp một cách hài hòa giữa các ngành: "Hệ thống và phức hợp robot", "Cơ sinh học" và "Công nghệ đa phương tiện".

Một nhóm robot

Ngành đào tạo "Robotics và cơ điện tử" được tìm thấy trong các trường đại học Nga nhiều hơn các hướng robot liên quan. Đồng thời, số lượng các chương trình cử nhân và chuyên khoa (bậc đại học) nhiều hơn gần 4 lần so với các chương trình thạc sĩ. Sau khi nhận được bằng cử nhân, muốn tiếp tục học lên cao hơn, chỉ một số ngành học, sinh viên phải chuyển tới một trường đại học khác.

Các chương trình độc đáo trong các lĩnh vực khác ít phổ biến hơn, thậm chí một số lĩnh vực còn chưa cấp bằng cử nhân (chỉ cấp chứng chỉ chuyên môn). Điều này áp dụng cho giáo dục thần kinh, máy học và thị giác, các robot cụ thể (trong quân sự, y tế, vận tải, dịch vụ).

Ở hầu hết các trường đại học, trong các lĩnh vực liên quan đến người máy, người học đều có cơ hội đăng ký xin học bổng cho cả bằng cử nhân và bằng thạc sĩ. Một số trường đại học (là một ngoại lệ) chỉ đào tạo theo hợp đồng, nhưng số cơ sở này không nhiều.

Mới đây, kênh "Bikes PRO of Robots" đã trao đổi với các chuyên gia trong lĩnh vực robot để làm rõ xem thí sinh cần đăng ký vào trường đại học nào để trở thành kỹ sư robot, những gì được dạy trong các chuyên ngành chuyên sâu và nơi nào tốt hơn để học: ở Nga hay ở nước khác.

Cuộc trao đổi online này cho thấy, ngày càng có nhiều công ty và công ty khởi nghiệp đang tìm kiếm những người có thể thiết kế, lập trình và tùy chỉnh robot. 

Giáo sư Dmitry Teteryukov, người đứng đầu Phòng thí nghiệm người máy tại Skoltech cho biết: “Robot là chuyên ngành khó nhất; để chế tạo một người máy thực thụ, thì phải biết cơ khí, hệ thống điều khiển và thị giác máy tính, lập trình. Trước hết, chúng tôi dạy bạn trở thành một người chuyên nghiệp, làm một dự án ở trình độ rất cao, làm việc theo nhóm, có kỹ năng học sâu, thiết kế mô hình 3D và điện tử.” 

 Alexander Klimchik, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Robot và Linh kiện Cơ điện tử, Giám đốc Viện Robot và Thị giác Máy tính, Giáo sư Phòng thí nghiệm Robot Công nghiệp tại Đại học Innopolis, giải thích: tại trường đại học của ông, người máy được nghiên cứu ở mọi cấp độ: cử nhân, thạc sĩ và nghiên cứu sau đại học. Trong 2 năm đầu tiên của chương trình, sinh viên được cung cấp kiến ​​thức nền tảng về vật lý, toán học, kỹ thuật và lập trình. Trường có 2 chương trình: một chương trình công nghiệp và một chương trình học thuật. Để thực hành, sinh viên đến Phòng thí nghiệm Robot của Sberbank, Yandex và các công ty chế tạo người máy của Đức.

Dmitry Kainov, trưởng khoa robot tại FANUC RUSSIA tin rằng trình độ đào tạo về robot mà Nga hiện có cho phép sinh viên tốt nghiệp bắt đầu tương tác với robot, nhưng vẫn chưa đủ để hiểu cách sử dụng robot trong một hoạt động công nghệ cụ thể. Hiện nay, còn thiếu những chuyên gia biết cách thiết lập đúng hoạt động và tự động hóa robot. Thị trường cần nhiều nhà công nghệ cho các ngành công nghiệp khác nhau..

Giáo sư Ivan Ermolov, Thư ký Khoa học Hội đồng Khoa học về Người máy và Cơ điện tử, Phó Giám đốc Nghiên cứu của Viện Các vấn đề Cơ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, lưu ý rằng, khoảng 50 trường đại học kỹ thuật cổ điển có đào tạo về người máy. Họ tiếp tục truyền thống chuyên môn hóa của các viện: năng lượng, kỹ thuật khai thác mỏ, robot y tế… Việc đào tạo người máy cũng xuất hiện trong các trường đại học, học viện quân sự: Học viện Lực lượng Tên lửa Chiến lược và Học viện Hàng không mang tên V.I. Zhukovsky.

Các chuyên gia đều lưu ý các trường đại học đang tích cực đào tạo trong lĩnh vực robot, trong đó có robot dịch vụ. Giờ đây, đang có sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và các công ty sản xuất robot.