VEAM định hướng liên kết, tham gia sâu chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua các FDI

9 tháng đầu năm 2021, VEAM đạt lợi nhuận sau thuế 5878 tỷ, như vậy chỉ còn 1% là đạt chỉ tiêu kế hoạch đặt ra cho năm 2021. Tuy nhiên, nếu so sánh với kết quả năm 2020, thì VEAM mới đạt được 79% cả về doanh thu tài chính và lợi nhuận sau thuế.

Thương mại và sản xuất công nghiệp sụt giảm

Tuy nhiên, kết quả này chủ yếu được bù đắp từ các hoạt động tài chính dài hạn (các hoạt động tài chính ngắn hạn nhằm tối ưu lợi nhuận nhằm bù đắp cho hoạt động sản xuất, hoạt động thương mại và dịch vụ). Do ảnh hưởng của đại dịch Covid 19, nên kết quả các hoạt động về thương mại và dịch vụ cực kỳ thấp, nên giá trị còn lại cần phải thực hiện lên tới 85% so với kế hoạch. Hoạt động sản xuất công nghiệp cũng bị ảnh hưởng nhưng không lớn như khối thương mại và dịch vụ, giá trị còn lại cho 3 tháng cuối năm là 43%. Điều này khiến VEAM cần có chỉ đạo và phương hướng điều hành sát sao hơn, rà soát các loại chi phí, vốn góp, đổi mới hơn cho những tháng cuối năm 2021.

Theo báo cáo kết quả hoạt động 9 tháng của VEAM, các công ty có vốn góp của VEAM đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid 19. Việc thực hiện cách ly sản xuất “3 tại chỗ” trong thời gian dài đã ảnh hưởng đến các công ty và nhà máy, do đó gần như cả quý 2 và quý 3, các đơn vị này đều phải hoạt động rất cầm chừng, gần như không thể sản xuất do đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất. Cơ khí Trần Hưng Đạo, Cơ khí Chính xác số 1, Đúc VEAM, phải tổ chức cho cán bộ công nhân viên ăn ở ngay tại đơn vị; Cơ khí An Giang và SVEAM phải tạm ngừng sản xuất từ tháng 7/2021 theo quy định phòng chống dịch tại địa phương.

Năm 2021, hầu hết, đầu vào nguyên liệu đều tăng mạnh so với năm 2020, ảnh hưởng đến lợi nhuận và hiệu quả của VEAM, cũng như các công ty chi nhánh, công ty con và các liên doanh, liên kết có vốn đóng góp của VEAM. Các liên doanh như Honda VN, Toyota VN, Ford VN, do giãn cách xã hội nên việc bán hàng bị giảm mạnh ảnh hưởng đến các khâu sản xuất của chính các liên doanh và các đơn vị, công ty con của VEAM khi tham gia vào chuỗi cung ứng sản xuất các sản phẩm phụ trợ trong lĩnh vực ô tô xe máy. Các sản phẩm ô tô VEAM và ô tô Changan do VEAM đặt hàng chi nhánh Mekong Auto sản xuất mới chỉ tiêu thụ được 42% so với kế hoạch. Ngoài ra, các sản phẩm nông nghiệp cũng giảm mạnh trong quý 2 và 3 vì nhiều yếu tố trong đó có cả việc chưa làm tốt về khâu thị trường.

Nhà máy Đúc (VF) trong 9 tháng 2021, doanh thu đạt 135% và lợi nhuận đạt 107% so với cùng kỳ năm 2020. Tuy nhiên, việc tăng này là do các khách hàng của VF đã thúc đẩy việc sản xuất từ đầu năm, từ tháng 7, chính VF cũng bị ảnh hưởng và chỉ sản xuất được 20-30% công suất. Giá trị sản xuất công nghiệp và doanh thu trong thời điểm này chỉ đạt 45-50%. Khách hàng chính của VF là SVEAM và KUMBA. Điều đáng mừng là 9 tháng năm nay, VF vẫn đạt giá trị xuất khẩu tăng trưởng 147% so với cùng kỳ năm 2020, và đạt 71% kế hoạch năm 2021. Đa số các khách hàng VF là những doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Dù bị ảnh hưởng bởi đại dịch, VF cũng đã tích cực triển khai phát triển sản phẩm mới cho các khách hàng NIKKEN, HYOSUNG, STOLZ, TSURUMI,…

Thị trường xe thương mại và xe chuyên dụng giảm sút, do đó, hoạt động sản xuất và kinh doanh của Nhà máy Ô tô VEAM (VM) cũng bị giảm theo theo quy luật chung của thị trường, không đạt được số lượng và doanh thu như kỳ vọng. Lượng xe tiêu thụ trong 9 tháng đầu năm 2021, chỉ 353 xe, đạt 42% kế hoạch năm (giảm 12% so với cùng kỳ năm 2020) trong đó lượng tiêu thụ xe Euro 2 chỉ là 52 xe (so với kế hoạch là 300 xe), xe Euro 4 là 301 xe (so với kế hoạch là 540 xe), sản lượng tiêu thụ các dòng xe khác vẫn sụt giảm,… Mặc dầu vậy, 9 tháng đầu năm, giá trị sản xuất công nghiệp của VM vẫn tăng 159% so với năm 2020 và doanh thu mới đạt 46% kế hoạch năm nay và 94% so với năm ngoái. Hiệu quả của VM đến từ doanh số bán Euro 4 là chính, và kế hoạch công ty sẽ tiếp tục nghiên cứu đàm phán đối tác nhằm đưa ra dòng sản phẩm cạnh tranh hơn và đảm bảo tiến trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 5. Dù vậy, những tháng cuối năm, VM cần phải xử lý mặt hàng tồn kho của mình, lượng tồn kho xe Euro 2 là lớn nhất.

Hoạt động kinh doanh của Văn phòng công ty mẹ, chủ yếu đến từ hoạt động tài chính, lãi tiền gửi, hoạt động sản xuất, thương mại kém bởi kết quả đó đến từ các hoạt động của các công ty con và liên doanh đều bị ảnh hưởng bởi Covid.

Tham gia sâu chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua các FDI và các doanh nghiệp lớn

Có lẽ Điểm sáng hiếm hoi đang được nhìn thấy trong báo cáo kế hoạch hoạt động 9 tháng 2021 và phương hướng hoạt động cuối năm 2021 nằm ở các công ty con, các đơn vị sản xuất cơ khí nhờ vào sự duy trì, thậm chí sự tăng trưởng ở một số công ty con như FOMECO, FUTU1, DISOCO… đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các đối tác cung cấp phụ tùng cho hệ thống sản xuất toàn cầu, và đây chính là định hướng các công ty sẽ phải nắm bắt để hội nhập.

Đối với hoạt động của phần lớn các công ty con, hầu hết các chỉ tiêu đều tăng so với cùng kỳ năm 2020, lợi nhuận chung của các công ty con tăng 14% so với 2020, nhưng chỉ đạt 33% so với chỉ tiêu của năm 2021. Trong một loạt các công ty con như Diesel Sông Công (DISOCO), Công ty TNHH MTV Động cơ và máy Nông nghiệp Miền Nam (SVEAM), Công ty TNHH MTV Máy kéo và Nông nghiệp (TAMAC), Công ty TNHH MTV Cơ khí Trần Hưng Đạo, Viện Công nghệ, Công ty CP Phụ tùng máy số 1 (FUTU1), Công ty CP Cơ khí Phổ Yên (FOMECO), Công ty CP Cơ khí Chính xác số 1, Công ty CP Cơ khí Cổ Loa, Công ty CP Vật tư và Thiết bị Toàn bộ (MATEXIM), Công ty CP Vận tải và Thương mại VEAM (VETRANCO),.. một số công ty đã cố gắng khắc phục khó khăn, và mở rộng thị trường thông qua các đối tác hiện có, để có thể mở rộng thêm các sản phẩm mới duy trì và tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động.

Chúng ta thấy hoạt động vận tải của VETRANCO 9 tháng đầu năm đã có lợi nhuận gần bằng năm 2020 do doanh thu vận tải 3 quý này đạt 70,5 tỷ, bằng 88% so với kế hoặc năm 2021 và bằng 178% so với 2020 góp phần lớn vào tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận cho công ty. Các nhà máy Diesel Sông Công, Cơ khí Cổ Loa, Cơ khí Chính xác,…  đều ghi nhận mức tăng trưởng về lợi nhuận và doanh thu. Tuy nhiên, các nhà máy này đều bị ảnh hưởng bởi gián đoạn sản xuất do Covid, giá nguyên liệu đầu vào tăng, và một số đơn vị chưa hoặc thiếu sản phẩm chủ lực vẫn dựa vào việc từ khối doanh nghiệp nội bộ và các doanh nghiệp FDI, do đó vẫn chưa chủ động để đa dạng sản phẩm, có thêm khách hàng mới, sản phẩm mới,… Riêng FUTU1, có thêm một số sản phẩm mới đến từ các đối tác khác như Sheaffer, KDH, Vinfast, Sumitomo; và nhờ vào quảng bá hình ảnh tích cực DISOCO cũng thu hút thêm khách hàng mới, Hinode, Juki, Sumiheavy, Peagasus, các dự án sản phẩm mới dây chuyền đúc tự động đã đi vào hoạt động ổn định. FOMECO tiếp tục tập trung khai thác khách hàng để gia tăng sản phẩm mới cho các bạn hàng Honda, Yamaha, Hilex,… tham gia nhiều hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu để xuất khẩu phụ tùng sang các nước Thái Lan, Malaysia, Ấn Độ và xuất khẩu đi Mỹ thông qua chuỗi cung ứng của Honda. Tuy nhiên, các nhà máy có đơn hàng đi Mỹ đều gặp phải khó khăn thậm chí bị ngừng xuất khẩu do tình trạng đình trệ giải phóng container, và phải chuyển sang xuất khẩu đi Nhật và các nước khác.

Trong khi đó, SVEAM lại bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong số các công ty con của VEAM, bởi đơn vị này chỉ duy trì được mức độ sản xuất khoảng 20% công suất do một số khách hàng lớn đã chuyển sang đặt hàng bên Trung Quốc do đứt gãy chuỗi vận tải cung ứng. TAMAC cũng là đơn vị có kết quả kinh doanh thụt giảm và đang bị lỗ nhiều nhất so với 2020. Giá trị sản xuất công nghiệp chỉ đạt 47% so với cùng kỳ năm 2020, và đạt 74% so với kế hoạch của 2021. Công ty cần phải cơ cấu lại bộ máy phát triển thị thường để chinh phục lại thị trường phía Nam cũng như nâng cao công tác hậu mãi sau bán hàng. Bên cạnh đó, công ty cũng đang tìm thêm những sản phẩm mới như gia công thêm những sản phẩm phụ trợ cho các đơn vị khác thuộc VEAM và tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu như các đơn vị khác đối với sản phẩm máy công nghiệp phụ trợ máy nông nghiệp.

Liên kết sản xuất phụ trợ- thầu phụ cho doanh nghiệp thành viên VEAM trước khi làm việc đối tác lớn

Cơ khí Trần Hưng Đạo cũng đang là đơn vị cần phải hết sức nỗ lực trong việc tìm kiếm lối ra khi doanh nghiệp cũng đang bị Covid càng làm trầm trọng thêm tình hình sản xuất kinh doanh. Dù doanh thu có tăng 10% nhưng do số lỗ lũy kế từ 2020 nên Cơ khí Trần Hưng Đạo vẫn đang bị lỗ.  Cơ khí Trần Hưng Đạo phải gia công, làm nhà thầu phụ cho các đơn vị nội bộ khác như DISOCO, FUTU1, FOMECO do không thể giao các đơn hàng xuất khẩu, do đình trệ sản xuất hoặc do đối tác ngừng sản xuất,… nâng cao năng lực, chuẩn bị đủ điều kiện sẵn sàng đón bắt cơ hội làm việc với các đối tác lớn. Trước khi làm được việc đó, cần xem xét lại sản phẩm truyền thống để chuyên đổi sang sản phẩm mới có hiệu quả hơn.

Hai đơn vị như Cơ khí Chính xác 1 và Cơ khí Cổ Loa ngoài những vấn đề khó khăn do Covid, đứt gãy cung ứng, nguyên vật liệu đầu vào tăng,… những công ty này còn gặp phải vấn đề lớn nhất là thiếu nguồn nhân sự, thiếu sản phẩm chủ lực, hạn chế nguồn vốn,.., trang thiết bị không được nâng cấp hiện đại, công tác nghiên cứu để có sản phẩm mới, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu,… đây là những nguyên nhân chính khiến họ khó có thể duy trì sự phát triển ổn định và hội nhập thế giới, đón sóng FDI chuyển về Việt Nam.

Đối với các công ty liên doanh, Có HVN, TMV, FVN, thị trường ô tô xe máy khởi sắc đầu năm 2021, tuy nhiên, thị trường này đã bi rơi tự do từ tháng 4 đến cuối tháng 9. Do đó, kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh  ô tô chỉ đạt được khoảng 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng HVN chiếm tới 80% thị phần xe máy Việt Nam nhưng kết quả kinh doanh cũng đã sụt giảm mạnh từ tháng 6,7,8 và do thị trường xe máy cũng đã bị bão hòa.

Trước tình hình Covid vẫn đang diễn biến phức tạp, các công ty con, các công ty chi nhánh, liên danh, liên kết,… thực hiện nghiêm túc các yêu cầu phòng chống dịch theo quy định của Chính Phủ và hướng dẫn của ngành y. Công ty Mẹ đưa ra đề án: “Hợp tác sản xuất VEAM” cùng các quy chế, chính sách hỗ trợ trong việc hợp tác sản xuất giữa các đơn vị có vốn góp VEAM để định hướng, kết nối tận dụng năng lực các đơn vị, tăng cường hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, nghiên cứu điều chỉnh giá bán để tăng khả năng tiêu thụ xe Changan.

Dựa trên điểm mạnh, lợi thế của từng công ty, Ban lãnh đạo VEAM đã có những định hướng chỉ đạo cho từng đơn vị khắc phục những khó khăn riêng của doanh nghiệp mình, tìm hướng đi mới bằng con đường mở rộng hợp tác, hợp lực với nhau phát huy mọi nguồn lực. Đơn cử như VF giải quyết hàng tồn kho bằng đấu giá xe, bên cạnh đó vẫn phải nghiên cứu ra những mẫu mã xe mới bằng cách hợp tác với các đối tác mới, đối tác chiến lược. Tìm kiếm đối tác cho các sản phẩm phụ trợ công nghiệp cũng là nhiệm vụ ưu tiên của đơn vị này. VF cần đẩy mạnh khâu tìm kiếm khách hàng mới, đẩy nhanh khâu sản xuất sản phẩm thử nghiệm hàng mẫu nhằm nhanh chóng đưa vào sản xuất hàng loạt.

Đối với DISOCO, FUTU1, FOMECO, VEAM định hướng chiến lược đối với sản phẩm phụ tùng ô tô và các sản phẩm mới khác, không phụ thuộc vào khách hàng cũ, và mở rộng đối tác bạn hàng mới đặc biệt đối tác FDI.

SVEAM tiếp tục đẩy mạnh mảng gia công phụ trợ tăng doanh thu. Đối với những sản phẩm máy nông nghiệp, đơn vị này sẽ tâp trung vào những sản phẩm nào ra lợi nhuận, ngừng sản xuất đối với những sản phẩm không có lãi, nhu cầu ít, nhanh chóng xử lý hàng tồn kho.

TAMAC và Cơ khí THĐ, sẽ tập trung vào mặt hàng truyền thống nhưng sẽ bỏ qua những sản phẩm không có lợi nhuận, chuyến hướng đến những sản phẩm có lợi nhuận tốt. TAMAC tập trung sản xuất máy phối khí với DISOCO, bánh răng, hộp số cấp cho cơ khí An Giang. Cơ khí THĐ liên kết sản xuất sản phẩm phụ trợ với các đơn vị như FUTU1, FOMECO, DISOCO trước khi đủ điều kiện làm việc với các đối tác lớn.

Viện công nghệ đẩy nhanh việc sửa chữa các thiết bị hư hỏng để đưa vào khai thác và tăng cường tìm kiếm khách hàng cho Cơ khí Mê Linh đảm bảo khai thác dây chuyền trên 50%. Viện cũng sẽ trở thành một nơi nghiên cứu các sản phẩm và công nghệ đối với sản phẩm đúc, rèn dập, nhiệt luyện cho các chi nhánh, đơn vị có vốn góp của VEAM.

Cơ khí Chính xác số 1, Cơ khí Cổ Loa cần có sản phẩm chủ đạo nhằm duy trì phát triển ổn định cho những sản phẩm truyền thống, giảm sự phụ thuộc vào các đối tác. MATEXIM, VIETRANCO có giải pháp huy động vốn và đầu tư bổ sung khai thác có hiệu quả mỏ quặng sắt Bản Cuôn và từng bước vận hành lại nhà máy sắt xốp hiệu quả,…

Đới với những công ty con chưa xử lý ổn thỏa về nguồn vốn, VEAM chỉ đạo các đơn vị này tìm kiếm hướng kinh doanh mới, sản phẩm mới, mở rộng thị trường, giữ quan hệ tốt với bạn hàng, đối tác. VEAM và MAC tìm kiếm giải pháp tiếp tục lắp ráp xe Changan sao cho hiệu quả, đảm bảo tính pháp lý, khả thi để thu hồi vốn góp của VEAM.

Đặc biệt, VEAM chỉ đạo sẽ tăng cường công tác nghiên cứu sản phẩm mới, đổi mới sáng tạo phát triển sản phẩm mới (linh kiện và cụm linh kiện, phụ tùng) phục vụ cho các đơn vị trong nước, FDI và thị trường quốc tế, cũng như tiếp cận để phát triển ngành máy nông nghiệp (máy móc sau thu hoạch), công nghiệp phụ trợ (các hộp số thủy cho ngư nghiệp) trong thời đại công nghệ 4.0.

Đối với công tác thị trường, VEAM đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng, giữ hình ảnh và nâng cao vị thế của VEAM đối với các nhà cung cấp thông qua việc giá cả cạnh tranh, chất lượng phục vụ thông tin và thời gian giao hàng nhanh nhất. Để làm được việc đso, VEAM quan tâm và đẩy mạnh việc quảng bá xúc tiến và thị trường và phát triển đại lý tại miền trung và Tây nguyên, mở rộng sang các nước như khu vực Đông Nam Á như Lào, Campuchia, Myanmar,…

Bên cạnh việc thu hồi công nợ, thu hồi vốn, phát huy hiệu quả nguồn vốn, công tác tài chính và công tác đầu tư sẽ được VEAM nghiên cứu rà soát thông qua việc “cắt giảm lỗ” các hoạt động của các công ty làm ăn không hiệu quả, lập đề án và đầu tư cho những dự án, sản phẩm có khách hàng với nhu cầu lớn và đều đặn. Bên cạnh đó, VEAM định hướng các công ty con tập trung đầu tư cho các dây chuyền, những sản phẩm cụ thể như công nghệ sản xuất phụ tùng bánh răng và trục hay đầu tư cho công nghệ tạo phôi đúc và rèn “đón làn sóng” dịch chuyển đầu tư sang Việt Nam.